การติดตั้ง EV Charger ที่บ้าน นอกจากเรื่องความสะดวกสบายแล้วยังปลอดภัยกว่า ด้วยวงจรไฟฟ้าที่แยกออกมาเฉพาะ ช่วยลดความเสี่ยงไฟเกินในระบบบ้าน ทั้งยังสามารถเลือกชาร์จรถ EV ในช่วงเวลา Off-Peak ช่วยประหยัดค่าไฟได้มาก แต่ก่อนจะเริ่มติดตั้ง มีขั้นตอนและปัจจัยสำคัญอะไรบ้างที่ต้องรู้ วันนี้เราก็ได้รวบรวมข้อมูลมาให้ทุกคนกันอีกเช่นเคย
5 เรื่องต้องรู้ ก่อนตั้ง EV Charger ที่บ้าน
1. เช็กระบบไฟบ้าน
- ขนาดมิเตอร์ไฟฟ้า การติดตั้ง EV Charger คือการเพิ่มอุปกรณ์ที่กินไฟหนักที่สุดในบ้าน และใช้งานต่อเนื่องยาวนาน โดยมิเตอร์ไฟบ้านทั่วไป มักเป็นขนาด 15(45)A ซึ่งไม่เพียงพอต่อการชาร์จรถไฟฟ้า พร้อมกับเปิดแอร์หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าอื่น ๆ จึงต้องติดต่อการไฟฟ้า ขอเปลี่ยนมิเตอร์เป็นขนาด 30(100)A เพื่อป้องกันปัญหาไฟดับทั้งบ้าน จากการใช้ไฟเกิน
- ระบบไฟ 1 เฟส หรือ 3 เฟส ต้องเลือกแบบไหนดี?
– ระบบไฟ 1 เฟส: ระบบไฟสำหรับบ้านทั่วไป รถชาร์จไฟได้สูงสุดที่ 7.4 kW เหมาะกับคนที่ขับรถวันละไม่เกิน 100–200 กิโลเมตร และเน้นชาร์จทิ้งไว้ข้ามคืน ประมาณ 8–12 ชั่วโมง แต่มีข้อควรระวังคือ หากชาร์จรถพร้อมเปิดแอร์หลายตัวในเวลาเดียวกัน กระแสไฟอาจจะปริ่มเพดานที่มิเตอร์รับได้
– ระบบไฟ 3 เฟส: มักพบในบ้านขนาดใหญ่ สามารถกระจายโหลดไฟฟ้าได้สมดุลกว่า และชาร์จไฟได้เร็วขึ้นมาก สูงสุดถึง 11 kW หรือ 22 kW ขึ้นอยู่กับตัวรถ เหมาะสำหรับบ้านที่มีรถ EV มากกว่า 1 คัน หรือต้องการชาร์จเต็มไวภายใน 3–5 ชั่วโมง แม้ค่าอัปเกรดจะสูงกว่าแต่เสถียรและยืดหยุ่นในระยะยาว - สายเมนเข้าบ้านและตู้ Consumer Unit การติดตั้ง EV Charger จำเป็นต้องเดินสายไฟตรง จากตู้คอนซูมเมอร์ ห้ามพ่วงจากปลั๊กเดิมในบ้านเด็ดขาด เพราะเสี่ยงไฟไหม้ ทั้งนี้ หากเป็นบ้านโครงการใหม่ อาจจะทำระบบ EV Ready เดินท่อและสายไฟเตรียมไว้ให้แล้ว จะช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย และเวลาในการติดตั้งได้มาก
- คำนวณโหลดรวมในบ้าน ควรเผื่อกำลังไฟสำรองไว้ประมาณ 20-30% เพื่อไม่ให้ระบบทำงานหนักจนเกินไป อย่าดูแค่กำลังไฟของเครื่องชาร์จ ให้ดูว่าช่วงที่ชาร์จ มักเป็นตอนกลางคืน เราเปิดแอร์กี่ตัว มีเครื่องทำน้ำอุ่นทำงานหรือไม่
2. เลือกเครื่อง EV Charger ให้เหมาะกับรถและบ้าน
- ขนาดกำลังไฟของเครื่องชาร์จ (kW)
– เครื่องชาร์จกำลังต่ำ (3.7 kW – 7.4 kW) สำหรับบ้านทั่วไป
เหมาะกับระบบไฟ 1 เฟส ชาร์จได้ระยะทางประมาณ 40–50 กม./ชั่วโมง เหมาะสำหรับคนที่เน้นชาร์จรถทิ้งไว้ตอนกลางคืน 5–8 ชั่วโมง ติดตั้งง่าย ไม่ต้องเพิ่มโหลดไฟฟ้าในบ้านมากเกินไป เหมาะกับรถยนต์ไฟฟ้าทั่วไป และบ้านที่มีขนาดไฟมาตรฐาน
– เครื่องชาร์จกำลังปานกลาง (11 kW – 22 kW) สำหรับบ้านที่มีรถหลายคัน
ต้องใช้กับระบบไฟ 3 เฟสเท่านั้น ชาร์จไวขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เช่น เครื่องชาร์จ 11 kW สามารถชาร์จแบตเตอรี่ขนาด 40 kWh เต็มได้ในเวลาประมาณ 4 ชั่วโมง ส่วนเครื่อง 22 kW จะชาร์จเร็วกว่าขนาดยอดนิยมถึง 3 เท่า เหมาะสำหรับบ้านหลังใหญ่ ออฟฟิศ หรือบ้านที่มีรถ EV หลายคัน ทั้งนี้ ตัวรถต้องมีระบบ On-Board Charger ที่รองรับกำลังไฟระดับนี้ด้วย - On-Board Charger ของตัวรถ ก่อนซื้อเครื่องชาร์จขนาดใหญ่ ต้องเช็กระบบ On-Board Charger หรือระบบรับไฟของตัวรถก่อน เพราะรถแต่ละรุ่นรับไฟได้จำกัด เช่น หากรถรับไฟ AC ได้สูงสุดแค่ 7.4 kW ต่อให้ซื้อเครื่องชาร์จขนาด 22 kW มาติดตั้ง รถก็จะวิ่งชาร์จไฟจริงอยู่ที่ 7.4 kW เท่าเดิม
- ประเภทของหัวชาร์จ ปัจจุบันรถยนต์ไฟฟ้า และรถปลั๊กอินไฮบริด เกือบทุกรุ่นในตลาด ได้ปรับมาใช้หัวชาร์จมาตรฐานยุโรปเหมือนกันทั้งหมดแล้ว โดยแบ่งเป็นหัวชาร์จแบบ Type 2 สำหรับการชาร์จไฟฟ้ากระแสสลับ (AC) ที่บ้าน และหัวชาร์จแบบ CCS2 สำหรับการชาร์จด่วนกระแสตรง (DC) ตามปั๊มหรือห้างสรรพสินค้า ดังนั้นในการเลือกซื้อเครื่อง EV Charger มาติดตั้งที่บ้าน จึงสามารถเลือกหัวชาร์จที่เป็น Type 2 ได้เลย
3. มาตรฐานความปลอดภัยในการติดตั้ง
- เครื่องตัดไฟรั่ว (RCD) ต้องใช้ Type B สำหรับรถยนต์ไฟฟ้าโดยเฉพาะ หรือ Type A ที่มีระบบป้องกันกระแสตรงรั่วไหล เนื่องจากระบบชาร์จรถ EV มีโอกาสเกิดกระแสไฟตรง (DC) รั่วไหลกลับเข้าสู่ระบบบ้าน ซึ่งเบรกเกอร์กันดูดทั่วไป (Type AC) ไม่สามารถตรวจจับได้
- ระบบสายดิน (Grounding) ระบบสายดินต้องได้มาตรฐาน และมีความต้านทานดินต่ำ ตามที่การไฟฟ้าระบุ เนื่องจากรถยนต์ไฟฟ้า มีระบบความปลอดภัยที่ไว ต่อสัญญาณสายดินสูงมาก หากช่างติดตั้งระบบสายดินไม่ได้มาตรฐาน รถส่วนใหญ่จะปฏิเสธการชาร์จทันที
- ตำแหน่งการติดตั้ง หลีกเลี่ยงแดดจัด แม้เครื่องชาร์จจะกันน้ำกันฝุ่นได้ดี แต่การติดตั้งในที่ร่ม จะช่วยยืดอายุใช้งานพลาสติก และสายชาร์จไม่ให้กรอบแตกจากแดดเมืองไทย โดยควรติดตั้งเครื่องสูงจากพื้นประมาณ 1.20–1.50 เมตร เพื่อความสะดวกในการหยิบเสียบ ป้องกันเด็กเล็กหรือสัตว์เลี้ยง และควรอยู่ใกล้ตู้ไฟเมน เพื่อประหยัดค่าเดินสาย
- สายไฟเมนและเบรกเกอร์ ต้องเดินสายไฟแยกเฉพาะ ยิงตรงจากตู้ไฟเมนมายังเครื่องชาร์จ ห้ามพ่วงกับระบบอื่นเด็ดขาด โดยต้องเลือกขนาดสายไฟให้ใหญ่พอ เช่น แนะนำใช้สายขนาด 10 sq.mm. สำหรับเครื่องชาร์จ 7.4 kW เพื่อลดความร้อนสะสมขณะชาร์จนาน ๆ
- วัสดุท่อร้อยสายไฟ หากต้องเดินสายไฟภายนอกอาคาร ที่ต้องตากแดดตากฝน ควรใช้ท่อเหล็กหนา หรือท่ออ่อนกันน้ำพลาสติกหนาพิเศษ เพื่อป้องกันสายไฟกรอบแตกในอนาคต
4. เตรียมค่าใช้จ่าย
- ค่าเครื่อง EV Charger อยู่ที่ประมาณ 15,000 – 45,000 บาท ขึ้นอยู่กับยี่ห้อ มาตรฐานความปลอดภัย และกำลังวัตต์ kW แนะนำว่าควรเลือกเครื่องชาร์จที่มีระบบ Smart Feature ในตัว เช่น ระบบ DLM ช่วยปรับลดกำลังไฟชาร์จลงอัตโนมัติ เมื่อมีการเปิดใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านสูง และระบบตั้งเวลาชาร์จผ่านแอปพลิเคชัน สั่งให้ระบบเริ่มชาร์จเอง เมื่อเข้าสู่ช่วง Off-Peak ไม่ต้องเดินลงมาเสียบปลั๊กเองตอนดึก
- ค่าติดตั้งและอุปกรณ์ไฟฟ้า อยู่ที่ประมาณ 5,000 – 15,000 บาท ขึ้นอยู่กับระยะทางในการเดินสายไฟ จากตู้เมนหลักมายังจุดจอดรถ นอกจากนี้ อย่าลืมเผื่องบสำหรับอัปเกรดระบบไฟ ในกรณีที่บ้านยังไม่พร้อม เช่น ค่าธรรมเนียมขอเปลี่ยนมิเตอร์ไฟฟ้า กับการไฟฟ้า ประมาณ 5,000–7,000 บาท สำหรับมิเตอร์ 30(100)A 1 เฟส รวมถึงค่าสายเมนใหม่ และค่าตู้ไฟย่อยเฉพาะของระบบ EV
5. ทริคประหยัดค่าไฟ
- ขอมิเตอร์ที่สอง (TOU Meter) แนะนำให้ทำเรื่องขอมิเตอร์ตัวที่สอง สำหรับการชาร์จรถ EV โดยเฉพาะ จะสามารถขอใช้เรตค่าไฟแบบ TOU (Time of Use) ที่คิดค่าไฟแยกตามช่วงเวลา โดยค่าไฟในช่วงกลางคืน และวันหยุด (Off-Peak) จะถูกกว่าค่าไฟบ้านปกติมาก เหลือประมาณหน่วยละ 2.6 – 2.9 บาท ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายได้มากกว่า
- ชาร์จช่วงเวลาไหนคุ้มที่สุด? ช่วงเวลาที่คุ้มที่สุดคือช่วง Off-Peak หลัง 22.00 น. ถึง 09.00 น. ของวันจันทร์–ศุกร์ และตลอด 24 ชั่วโมงของวันเสาร์-อาทิตย์ รวมถึงวันหยุดราชการ
ยกตัวอย่างให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น
หากชาร์จรถขนาดแบตเตอรี่ 60 kWh ในช่วงกลางวัน (On-Peak) อาจต้องจ่ายค่าไฟประมาณ 380 บาท แต่ถ้าเปลี่ยนมาตั้งเวลาชาร์จในช่วงกลางคืน (Off-Peak) จะจ่ายเพียง 180–190 บาท เท่านั้น ประหยัดกว่ากันถึง 2 เท่า
สุดท้ายแล้ว แม้การติดตั้ง EV Charger ที่ได้มาตรฐาน จะมีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นค่อนข้างสูง แต่เมื่อแลกกับความสะดวกสบาย และความปลอดภัยในระยะยาว ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่า ที่สำคัญคือต้องเลือกขนาดและระบบให้เหมาะสม เพื่อการใช้งานที่ราบรื่นและปลอดภัยที่สุด
ขอบคุณข้อมูลจาก: กระทรวงพลังงาน , peavoltaev.pea.co.th , www.epa.gov , www.evguru.com.my